TIBBİ FİZYOLOJİ UZMANLIK EĞİTİMİ

Anabilim Dalımız TUS kadrolarının elverdiği ölçüde uzmanlık öğrencisi kabul etmektedir. Türkiye'de genel kabul gören bir fizyoloji uzmanlık eğitimi programı bulunmamaktadır. Anabilim Dalımızdaki uzmanlık eğitimini olabilecek en iyi akademik düzeyde sürdürebilmek için, bu konuda geniş kapsamlı bir çalışma yapılarak mevcut uzmanlık programları değerlendirilmiş ve 2007 senesinde Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Fizyoloji Uzmanlık Eğitimi Programı hazırlanmıştır. Halen anabilim dalımızdaki uzmanlık eğitimi bu program çerçevesinde yürütülmektedir.

Programın detayları aşağıdaki gibidir.

 

TIBBİ FİZYOLOJİ UZMANLIK EĞİTİMİ PROGRAMI

1-GENEL ÖZELLİKLER:

1.1-Anabilim Dalı Tanımı

Tıbbi Fizyoloji, insan yapısını oluşturan hücre, doku, organ ve sistemlerin; görevlerini, bu görevleri yerine getirme mekanizmalarını, buradaki neden-sonuç bağlantılarını, ayrıca bu yapıların birbirleriyle ve dış dünya ile ilişkilerini inceleyen ve bunu bilimsel yöntemlerle yapılan deneylerin sonuçlarına dayanarak açıklayan temel tıp dalıdır.
Fizyoloji Uzmanlık Eğitiminin ana amacı, bu eğitimi alan kişiye Tıbbi Fizyoloji konusunda teorik-pratik eğitim ve araştırma yapabilecek düzeyde bilgi ve becerilerin kazandırılmasıdır. Bu alanda uzmanlık eğitimi süresi 4 yıldır.

1.2-Danışmanlık Uygulaması
Her tıpta uzmanlık öğrencisinin bir danışman öğretim üyesi vardır. Danışman sorumlu olduğu öğrencinin kuramsal ve uygulamalı eğitime katılımı, etkinlik kayıt defterinin düzenli tutulması ve öğrencinin mesleki değerlerle ilgili gelişiminden sorumludur. Kıdem basamaklarının sonunda her öğrencinin o dönem içerisindeki sorumlu öğretim üyesi değişebilir, böylece uzmanlık öğrencisi tüm eğitimi boyunca farklı öğretim üyelerinin sorumluluğu altında çalışmış olur.
Uzmanlık öğrencisinin tez danışmanı ise seçtiği konuya bağlı olarak Anabilim dalı akademik kurulunca ayrıca belirlenir.

1.3-Anabilim Dalı  Kıdem Tanımları
Anabilim Dalı çalışma düzeni içinde üç kıdem mevcuttur.
A3: Uzmanlık eğitimine yeni başlayan uzmanlık öğrencisi ilk bir yıllık eğitim döneminde A3 kıdemindedir. Bu dönemde sorumlu olduğu kuramsal ve uygulamalı eğitim basamaklarını başarı ile tamamlayan öğrenci bir üst kıdem olan A2'ye yükselir.
A2: Kuramsal ve uygulamalı eğitim ile rotasyonlarına devam eden öğrencinin ikinci bir yıllık dönemini kapsar. Bir yılın sonunda bunları bitirmesi beklenir. Bu dönemde uzmanlık öğrencisinin tez konusunun da belirlenmiş olması gerekmektedir.
A1: Kuramsal ve ilişkili uygulamalı eğitim ve rotasyonlarını tamamlayan uzmanlık öğrencisi A1 kıdem düzeyine çıkar ve eğitim süresini tamamlayıncaya kadar bu kıdemde kalır. A1 uzmanlık öğrencisi, A2 kıdem düzeyinde başlamış olduğu tez projesinin veri toplama, değerlendirme ve yazım aşamalarını tamamlar.
Uzmanlık Tezi: Öğrenci, uzmanlık eğitiminin A2 kıdem düzeyinde kendi görüşü ve danışman öğretim üyesi yardımıyla bir proje hazırlar ve akademik kurula sunar. Teklifin akademik kurulca uygun bulunması halinde danışmanı veya konuyla ilgili bir başka bir öğretim üyesi tez danışmanı olarak tesbit edilir. Tez ile ilgili gelişmeler her altı ayda bir değerlendirilir.
Arzu edilmesi halinde yurtiçi veya yurtdışı başka bir araştırma laboratuvarında da kısa süreli görevlendirmeler yapılabilir. Bütün kıdemler süresinde Anabilim Dalı'nda sürdürülen araştırmalardan bir kısmında görevlendirilir ve bunlara katılır.

1.4- Rotasyonlar
Her uzmanlık öğrencisi eğitiminin ilk iki yılında rotasyonları yapmakla yükümlüdür. Tüm rotasyonlardaki eğitim programı belirlenmiş olup, her rotasyon sonrası değerlendirme sınavı yapılır ve öğrenci geri bildirimi alınır.
Aşağıda belirtilen disiplinlerden en az iki tanesinde 1 ay süreyle rotasyon yapması beklenmektedir.


-Biyokimya                                                                       
-Histoloji
-Anatomi
-Biyofizik
-Farmakoloji
-Genetik
-İç Hastalıkları
-Spor  Hekimliği
-Nöroloji
-Kardiyoloji
-Göğüs Hastalıkları
-Gastroenteroloji
- Nükleer Tıp
-Radyoloji

1.5-Değerlendirme Yöntemleri 
A3 ve A2 dönemlerini tamamlayan tüm uzmanlık öğrencilerinin katılımı ile, soruları o dönemin konularını kapsayan bir sınav yapılır. Bu sınavlarda her kıdem için aşması beklenen başarı ortalaması %70 dir. Geçerli notu alamayan aday bir ay içinde tekrar değerlendirmeye alınır. İkinci değerlendirme sonunda da yeterli bulunmayan uzmanlık öğrencisi dersleri tekrarlar.
A1 dönemi sonunda öğrenci, tezini akademik kurula sunar. Tezi kurul tarafından onaylanan ve yeterli krediyi sağlayan öğrenci uzmanlık bitirme sınavına alınır. Bu sınavda da beklenen başarı %70 ve üzeridir.
Eğitim dönemi boyunca gerçekleştirilen tüm uygulamalar (kuramsal, akademik, araştırma)  ve diğer etkinlikler Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıpta Uzmanlık ve Üst Uzmanlık Eğitimi ve Uygulama ve Değerlendirme Yönetmeliğine göre kredilendirilir. 

1.6-Uzmanlık Öğrencisi Çalışma Programı:
1-Kuramsal eğitim
2-Temel laboratuvar eğitimi: Uzmanlık eğitiminin başlangıcında temel laboratuvar eğitimi uygulanır. Bu eğitim içinde laboratuvar düzeni, laboratuvar cihazlarının kullanım ve bakım kuralları, kalibrasyon ilkeleri, deney hayvanlarına yaklaşım ve deney hayvanlarının bakımı ve güvenilir nitelikte veri elde edilmesi konularında, bir öğretim üyesinin kontrolü ve bilgisi altında, uzman doktor veya kıdemli asistanlar tarafından uygulamalı olarak eğitim verilir. Uzmanlık bitiminde Fizyoloji AbD laboratuvarında kullanılan yöntemleri tanıması, kullanılan araştırma yöntemlerinden en az ikisini uygun nitelikte, sürede ve ekonomik şekilde yürütmeyi öğrenebilmesi hedeflenmektedir.
-Mezuniyet öncesi eğitim faaliyetleri: Tıp fakültesi 1. ve2. sınıf Fizyoloji pratiklerinde eğitim yönlendiricisi olarak görev alırlar..
3-Makale sunumu: Haftalık makale saatinde, konulara göre yapılan görev bölümüne uygun şekilde, uluslararası tıp dergilerinde yayınlanmış makaleler tartışılır. Anabilim Dalı öğretim elemanları sırayla makale sunumu yaparlar. Uzmanlık öğrencilerinin her yıl en az 2 adet makale sunmaları beklenir.
4-Seminer: Uzmanlık öğrencilerinin her yıl en az 1 adet seminer vermeleri beklenir.
5-Araştırma: Uzmanlık öğrencileri Anabilim Dalı'nda yürütülmekte olan özgün araştırma projelerinden en az birine katılırlar.
6-Tez çalışması: 5. yarıyıl başında, Anabilim Dalı Akademik Kurulu kararı ile her öğrenci için Anabilim Dalı Öğretim Üyeleri'nden biri  tez danışmanı olarak belirlenir. Uzmanlık tezi, geniş kapsamlı, deneysel bölümünün tümüyle uzmanlık öğrencisi tarafından yapılacağı, güncel ve özgün bir araştırma projesi önerisi şeklinde hazırlanır.

 

2-EĞİTİM PROGRAMI

 

2.1-KURAMSAL PROGRAM 

 

KONULAR

HANGİ YÖNTEMLE VERİLECEĞİ

Öğretim üyesi dersi

Öğrenci Seminerleri

Diğer

A- İnsan vücudunun İşlevsel Organizasyonu

  1. Homeostaz
  2. Vücudun kompozisyonu (Sıvı kompartmanları, sıvı volümlerinin ölçümü)
  3. Hücre yapısı, organelleri ve fonksiyonları
  4. Nukleus, hücre bölünmesi, genetik kontrol
  5. Protein sentezi
  6. Hücre zarının yapısı
  7. Hücre zarından taşınma biçimleri, etkileyen güçler, iyon geçişi, pompalar
  8. Gibbs-Donnan denklemi, Nernst denklemi
  9. Hücrelerarası bağlantılar, adhezyon molekülleri
  10. Hücrelerarası haberleşme, reseptörlerin özellikleri
  11. Hücre içi sinyal iletimi
 bgtab  bgtab  bgtab

B- Sinir Fizyolojisine Giriş

  1. Sinir sisteminin organizasyonu
  2. Sinir hücresinin özellikleri, tipleri
  3. Nöron ve Glia'nın özellikleri ve fonksiyonları
  4. Nörotrofinler
  5. Membran potansiyeli, lokal potansiyeller ve kaydı
  6. Aksiyon potansiyeli oluşumu, yayılımı ve kaydı
  7. Sinaptik iletim ve modülasyonu
  8. Refleksler
  9. Plastisite
 bgtab  bgtab  bgtab

C-Kas Fizyolojisi

  1. İskelet kasının yapısal özellikleri
  2. Sinir-kas kavşağı
  3. Kasılma tipleri
  4. Kasılma mekanizması
  5. Uyarılma-kasılma ilişkisi
  6. Kas lifi tipleri, Enerji kaynakları-Aerobik ve anaerobik metabolizma
  7. Sarsı eğrisi, sumasyon, tetanus
  8. Kas gücü
  9. Düz kas ve uyarılma- kasılma farklılıkları
  10.  Kalp kasının özellikleri
 bgtab  bgtab  bgtab

D-Merkezi Sinir Sistemi Fizyolojisi

  1. Merkezi sinir sisteminin yapısal-fonksiyonel özellikleri
  2. Beyin kan dolaşımı ve düzenlenmesi, Kan-beyin bariyeri
  3. BOS ve özellikleri
  4. Santral nörotransmiterler, yapıları, reseptörleri ve fonksiyonları
  5. Duyu yolları, talamus ve duysal işleme
  6. Postür ve hareketin kontrolü
    • Motor kontrol; kortikal alanlar ve ilişkili yapılar
    • Direkt ve indirekt motor yollar
    • Postür düzenleyen sistemler
    • Postüral refleksler
    • Bazal gangliyonlar
    • Serebellum ve fonksiyonları
    • Kas tonusu ve düzenlenmesi
  7. Hipotalamusun fonksiyonları
  8. Otonom sinir sistemi
    • Kısımları
    • Nörotransmiterleri
    • Reseptörleri
    • Etkileri
  9. Uyku-uyanıklık
  10. Elektrofizyolojik kayıtlar: EEG, uyartılmış potansiyeller
  11. Davranış ve emosyonun nöral temelleri
  12. Öğrenme ve belleğin nöral temelleri
 bgtab  bgtab  bgtab

E-Duyu Fizyolojisi

  1. Dokunma, basınç, proprioseptif ve viseral duyumlar
    • Reseptörleri
    • Yolları
    • Algılanması , Fizyolojik önemi
  2. Görme
    • Gözün yapısal özellikleri ve göz hareketleri
    • Reseptörleri, görme yolları
    • Görüntü oluşturan mekanizmalar
    • Renkli görme
    • Hacimli görme
  3. İşitme ve denge
    • Kulağın yapısal özellikleri
    • Reseptörleri, Yolları
    • İşitme
    • Denge ve fizyolojik önemi
  4. Tat
    • Reseptörleri, Yolları
    • Algılanması ve Fizyolojik önemi
  5. Koku
    • Reseptörleri, Yolları
    • Algılanması ve Fizyolojik önemi
 bgtab  bgtab  bgtab

F-Gastrointestinal Sistem Fizyolojisi ve Metabolizma

  1. Sindirim sisteminin yapısal özellikleri
  2. Beslenme ve iştahın düzenlenmesi
  3. Karbohidrat sindirim ve emilimi
  4. Protein sindirim ve emilimi
  5. Yağ sindirim ve emilimi
  6. Su ve elektrolit emilimi
  7. Vitamin ve minerallerin emilimi
  8. Gastrointestinal hareketler ve kontrolü
  9. Gastrointestinal salgılama ve kontrolü
  10. Karbohidrat metabolizması
  11. Protein metabolizması
  12. Lipid metabolizması
 bgtab  bgtab  bgtab
G-Endokrin ve Üreme Fizyolojisi
  1. Endokrin sistemin yapısal özellikleri
  2. Hormonların genel özellikleri ve hormonal haberleşme
  3. Hipotalamus-hipofiz ilişkisi
  4. Hipofiz bezi hormonları
    • Yapıları, etki mekanizmaları, etkileri, salınım düzenlenmesi
  5. Tiroid bezi hormonları
    • Yapıları, etki mekanizmaları, etkileri, salınım düzenlenmesi
  6. Pankreas hormonları
    • Yapıları, etki mekanizmaları, etkileri, salınım düzenlenmesi
  7. Böbrek üstü bezi hormonları
    • Yapıları, etki mekanizmaları, etkileri, salınım düzenlenmesi
  8. Kalsiyum metabolizması ve etkili hormonlar
    • Yapıları, etki mekanizmaları, etkileri, salınım düzenlenmesi
  9. Kadın ve erkek üreme hormonları
    • Yapıları, etki mekanizmaları, etkileri, salınım düzenlenmesi
  10. Menstrüel siklus
  11. Gebelik  ve doğum fizyolojisi
  12. Stres ve başa çıkma yolları
  13. Böbrek, kalp ve pineal bez hormonları
 bgtab  bgtab  bgtab

H-Dolaşım Sistemi Fizyolojisi

  1. Kan fizyolojisi
    • Kemik iliği ve kan elemanlarının yapımı
    • Eritrositler ve fonksiyonları
    • Lökositler ve fonksiyonları
    • Trombositler ve fonksiyonları
    • Pıhtılaşma
    • Kan grupları
    • İmmunite
    • Lenf
  2. Dolaşım sisteminin yapısal özellikleri
  3. Kalbin elektriksel aktivitesi
    • Kalp kasının özellikleri
    • Kalpte uyarı oluşumu ve yayılımı
    • EKG
  4. Kalp mekaniği
    • Kalp siklusu
    • Kalp sesleri
  5. Kan ve lenf akımı dinamikleri
    • Fizik prensipler
    • Arteryel dolaşım
    • Kapiller dolaşım
    • Venöz dolaşım
    • Lenfatik dolaşım ve ödem mekanizmaları
  6. Kardiyovasküler düzenleme (Kan basıncı)
    • Lokal düzenleyici mekanizmalar
    • Endotelden salınan maddeler ve etkileri
    • Hormonal düzenleme
    • Sinirsel düzenleme
  7. Koroner dolaşım ve düzenlenmesi
  8. Splanknik dolaşım ve düzenlenmesi
  9. Deri dolaşımı ve düzenlenmesi
  10. Dolaşım sistemi ve homeostaz
 bgtab  bgtab  bgtab

I-Solunum Sistemi Fizyolojisi

  1. Solunum sisteminin yapısı ve özellikleri
  2. Solunum mekaniği
  3. Gaz değişimi
  4. Pulmoner dolaşım ve özellikleri
  5. Yenidoğanda solunum-dolaşım uyumu
  6. Solunum sisteminin görevleri
  7. Gaz taşınması ve dokuda geçişler
    • Oksihemoglobin ayrışım eğrisi ve önemi
  8. Asit-baz dengesinde solunum sisteminin rolü
  9. Solunumun düzenlenmesi
  10. Düşük atmosfer basıncı ve etkileri
  11. Yüksek basınç ve etkileri
 bgtab  bgtab  bgtab

İ-Boşaltım Sistemi Fizyolojisi

  1. Boşaltım sisteminin fonksiyonel anatomisi
  2. Kanlanması
  3. Glomerüler filtrasyon
  4. Tübüler geri emilim ve boşaltım
  5. Su atılımı ve etkili faktörler
  6. Sodyum, potasyum ve klor atılımının düzenlenmesi
  7. İdrarın konsantrasyon ve dilüsyon mekanizmaları
  8. İşeme fizyolojisi
  9. Asit-baz dengesinde böbreğin rolü
  10. Kan basıncının düzenlenmesinde böbreğin rolü
  11. Hücre dışı sıvı hacminin düzenlenmesi
 bgtab  bgtab  bgtab
J- Araştırma Yöntemleri
K- Literatür Değerlendirme
L- Araştırma Planlama

2.2-UYGULAMA BECERİLERİNE İLİŞKİN  PROGRAM

Uygulama Adı
Süre ve Sayı Bilgiler
Uzmanlık süresince yapılması beklenen sayı/süre
Sayıyla değerlendirilecek uygulamalarda harcanan birim zaman (saat)
Hangi kıdemde yapılmasının beklendiği
1)Temel Laboratuvar Becerileri
  • a)Laboratuvar güvenliği uygulamaları
20
A3,A2
  • b)Çözelti hazırlama
20
A3,A2
  • c)Biyolojik örnek alma,işleme, saklama
20
A3,A2
2)Deney Hayvanı Uygulamaları
  • a)Tutma, tartma, numaralama
20
A3,A2
  • b)Anestezi uygulamaları
20
A3,A2
  • c)Enjeksiyon yapma, kan alma
20
A3,A2
  • d)Kateter, nazogastrik sonda uygulama
5
A3
  • e)Vücut sıcaklığını ölçme
5
A3
  • f)Cerrahi dikiş atma
5
A3
  • g)Exitus teknikleri
5
A3
3)Laboratuvarda Kullanılan Aletlerin Özellikleri ve Kullanımı
  • a)Moleküler biyolojik teknikler ile ilgili cihazlar

   (DNA, RNA izolasyon yöntemleri ile ilgili cihazlar, PCR ve benzeri yöntemler)

10 A3,A2
  • b)İmmünolojik araştırma yöntemleri ile ilgili cihazlar
10 A3,A2
  • c)Spektrofotometri
10
A3,A2
  • d)Homojenizatörler
10
A3,A2
  • e)Santrifüjler
10
A3,A2
  • f)Hasas tartı
10
A3,A2
  • g)pH metre
10
A3,A2
4)KanFizyolojisi ile İlgili Deneyler
  • a)Eritrosit sayımı
10
A3,A2
  • b)Lökosit sayımı
10
A3,A2
  • c)Hemoglobin konsantrasyonu tayini
10
A3,A2
  • d)Lökosit formülü
10
A3,A2
  • e)Hematokrit ölçümü
10
A3,A2
  • f)Hemoliz deneyleri
10
A3,A2
  • g)Sedimantasyon hızı tayini
10
A3,A2
  • h)Kan grubu tayini
10
A3,A2
  • i)Kanama-pıhtılaşma testleri
10
A3,A2
5)Dolaşım Sistemi ile İlgili Deneyler
  • a)Kan basıncı ölçümü
10
A3,A2
  • b)Stannius bağları
10
A3,A2
  • c)İnsanda elektrokardiyogram
10
A3,A2
  • d)İnsanda kalp seslerinin dinlenmesi
10
A3,A2
  • e)Nabız muayenesi ve kaydı
10
A3,A2

6)Solunum Sistemi ile İlgili Deneyler

  • a)İnsanda spirometri ile solunum hacim ve kapasitelerinin ölçümü
10
A3,A2
  • b)Deney hayvanında solunum veri kayıtlaması
10
A3,A2
7)Sinir Sistemi ile İlgili Deneyler
  • a)İşitme ve denge testleri (Diyapozon: Rinne, Weber)
10
A3,A2
  • b)Görme duyusu ile ilgili deneyler
    • 1-Görme keskinliği tayini
10
A3,A2
    • 2-Pupilla refleksleri (Işık, Akomodasyon)
10
A3,A2
    • 3-Renk körlüğü testi
10
A3,A2
  • c)Görme ve renkli görme alanlarının tayini
10
A3,A2
  • d)Dokunma-Deği duyuları ile ilgili testler
    • 1-Sıcak-soğuk duyusu
10
A3,A2
    • 2-İki nokta duyarlılığı
10
A3,A2
  • e)İnsanda kafa çiftleri ve serebellum muayenesi
10
A3,A2
  • f)Deserebre kurbağa eld edilmesi
10
A3,A2
  • g) Spinal kurbağa elde edilmesi
10
A3,A2
  • h)Refleksler (Kurbağada): Normal, deserebre, spinal, tüm SSS tahrip edilmiş kurbağada
10
A3,A2
  • i)Kurbağa iskelet kası ile çalışmalar için kas-sinir preparatı hazırlanması
10
A3,A2
  • j)Sinir-kas kavşağına kürarın etkisi
10
A3,A2
  • k)Sinir blokajı
10
A3,A2
  • l)Şiddet-süre eğrisi, reobaz ve kronaksi tayini
10
A3,A2
  • m)Sinir ileti hızı
5
A3,A2
  • n)Mutlak ve relatif refrakter süre
5
A3,A2
  • o)İnsanda refleksler
5
A3,A2
  • p)İnsanda EEG kaydı
5
A3,A2
  • q)EMG
5
A3,A2
  • r)Elektrodermal aktivite kayıtları
5
A3,A2
8)Kas Fizyolojisi ile İlgili Deneyler
  • a)İzotonik ve izometrik kasılmalar
5
A3,A2
  • b)Kas yorgunluğunun saptanması
5
A3,A2
  • c)Kas sarsı eğrisi
5
A3,A2
  • d)Sumasyon
5
A3,A2
  • e)Tam olmayan ve tam tetanus
5
A3,A2
  • f)İnsanda kas gücü ölçümü
5
A3,A2
9)Davranış Testleri
  • a)Stres uygulamaları
5
A3,A2
  • b)Motor davranış testleri
10
A3,A2
  • c)Öğrenme-bellek deneyleri
10
A3,A2

 2.3-YAPILMASI BEKLENEN BİLDİRİ / YAYIN ETKİNLİKLERİ